De wereld verliest progressief denker Michael Parenti. Hij stond voor politieke kritiek op het huidige economische systeem in de VS en de wereld. Een van zijn bekendste uitspraken was “Derde Wereldlanden zijn niet arm, ze zijn enorm rijk. Alleen de bevolking is arm”. Waarom dat nog altijd zo is legde hij als geen ander haarfijn uit.

Michael Parenti was een zeldzame stem voor sociale rechtvaardigheid en een ander economisch systeem dat niet de winst voor enkelen maar welvaart voor de velen voorstond. Dat deed hij vanuit een marxistisch geïnspireerde analyse van de werkelijke kenmerken van het economisch systeem.

Dat systeem creëert alleen welvaart als dat toevallig ook goed uitkomt voor de winstcijfers en dat gebeurt zelden. De naoorlogse welvaart in het Westen is er gekomen niet dankzij het kapitalisme maar dankzij het verzet van miljoenen tegen dat kapitalisme.

Uitbuiting van werkende mensen hier en in het Zuiden is geen jammerlijk exces van dat systeem maar is er net de essentie van. Armoede voor de velen is een fundamentele behoefte van dit systeem, dat enkel toegeeft als het niet anders kan, door volksverzet. 

Hier gebeurde dat hoofdzakelijk dankzij de inzet van de vakbonden en het maatschappelijk middenveld. In het arme Zuiden lag die mogelijkheid dikwijls niet open door brutale repressie, met Westerse logistieke en politieke steun. Gewapend verzet was meestal de enige weg voor sociale rechtvaardigheid (en dat is in feite nog steeds zo). 

Dat tegengeweld werd vanaf de jaren 1980 ‘terrorisme’ genoemd. Het veel grotere geweld van het economisch systeem met zijn oorlogen, hongersnoden, verdrijving van miljoenen vluchtelingen werd daarentegen nooit terrorisme genoemd.

Parenti schreef er meerdere boeken over die nog steeds actueel en relevant zijn. Zijn spreekstijl was heel gedreven en verontwaardigd, heel anders dan de onderkoedel droge lezingen van Noam Chomsky. Met hem had hij meermaals disputen over specifieke standpunten zoals de Sovjet-Unie, maar ze respecteerden elkaar wel.

Parenti’s boek Inventing Reality ging Chomsky en Herman’s Manufacturing Consent twee jaar vooraf. Waar Chomsky en Herman de nadruk leggen op de vijf mediafilters die bepalen wat passeert als inhoud en analyse, zag Parenti de media meer als een proactieve deelnemer aan de strijd voor het status quo als ideologisch vervormer van de feiten. Ze ontmaskerden allen de fake ‘humanitaire interventies’ van hun land als de maskers die ze zijn voor het beschermen van hun economische belangen.

Volgens Chomsky en Herman zijn journalisten willoze instrumenten die werken binnen de grenzen van een systeem dat bepaalt wat wel of niet kon gezegd worden. Parenti had weinig achting voor diezelfde journalisten.

Van hem is de uitspraak: “You will have no sensation of a leash around your neck if you sit by the peg. It is only when you stray that you feel the restraining tug.” (Je voelt geen ketting rond je nek zolang je braaf bij de paal blijft zitten. Het is pas as je afdwaalt dat je de beperkende ruk gaat voelen.

Daar zagen we op de openbare zender recent een pijnlijk genant voorbeeld van toen drie VRT-journalisten de VS-ambassadeur interviewden. Voor Chomsky en Herman zijn dit eerder goedbedoelende journalisten die beseffen dat er voor hun carrière nu eenmaal grenzen zijn waar ze niet voorbij kunnen. Voor Parenti zijn zij zeer bereidwillige medewerkers aan een systeem dat ze goedkeuren en in feite best aangenaam vinden.

Parenti was met andere woorden genadeloos voor liberale ‘critici’ die betreuren waarom de VS toch zoveel dictaturen steunde of waarom het buitenlands beleid zo dom of ondoordacht was. Wat hij zag was een consistent systeem van acties dat zeer nauwgezet en consequent de belangen van de VS-elite – niet van de bevolking – dient.

Het zal niemand verbazen dat hij persona non grata was in de mainstream media in eigen land en daarbuiten. Hij vond nooit de faam en het succes van Chomsky. Dat is onterecht. Zijn analyse is veel grondiger. Via zijn boeken en lezingen wist hij desondanks in het circuit van alternatieve en progressieve organisaties in de VS veel mensen te bereiken.

Ondanks briljante academische studies en werken werd hij geweigerd door alle grote universiteiten in de VS geweigerd of ontslagen, wegens zijn politiek activisme. Hij doceerde aan de Kent State University toen daar in 1970 vier studenten werden doodgeschoten door de National Guard van de staat Illinois. 

Tijdens dat protest tegen de oorlog in Vietnam werd hij zwaar geslagen door leden van de National Guard en twee dagen aangehouden. Ondanks meerdere getuigen in zijn voordeel en geen enkele in zijn nadeel werd hij veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee jaar voor mishandeling van een agent, wangedrag en verzet tegen zijn aanhouding. 

“Parenti’s politieke analyses behoren tot het beste dat de Amerikaanse progressieve wereld in de voorbije veertig jaar heeft voortgebracht”

Hij weigerde zich van de protesten te distantiëren, wat het einde van zijn academische loopbaan als hoogleraar bij een grote universiteit betekende. Omdat hij slechts tijdelijke banen als vervangend leerkracht kon vinden, leefde hij vanaf dan bijna uitsluitend van zijn boeken en lezingen. 

Op latere leeftijd heeft hij daar de zware gevolgen van gedragen. Toen hij in 2013 zwaar ziek werd verloor hij al zijn spaargeld aan de peperdure privé gezondheidszorg van zijn land. Hij leefde bij zijn kinderen waar hij de laatste jaren in dementie wegzakte.  In 2013 sloot deze nieuwssite nog een overeenkomst met hem voor een regelmatige column. Het is door die ziekte bij één column gebleven ‘De verzwegen boodschap van Martin Luther King’.

In 2014 schreef hij nog zijn autobiografie ‘Waiting for Yesterday’. Daarin neemt hij je mee naar zijn jeugd in New York en naar zijn roots in de Zuid-Italiaanse regio Puglia. Deze zin uit onze boekrecensie: “Parenti’s politieke analyses behoren tot het beste dat de Amerikaanse progressieve wereld in de voorbije veertig jaar heeft voortgebracht.”

Tussen 1969 en 2015 publiceerde hij 26 boeken over democratie – of eerder het ontbreken daarvan – in de VS en daarbuiten, de werking van de massamedia, ‘geschiedenis’ als propagandamiddel, terrorisme – echte (van zij daarboven), vermeende (van zij daaronder), patriottisme en godsdienst. Een aantal daarvan werden in het Nederlands vertaald door uitgeverij epo.be.

 

Meer informatie vind je op zijn website The Michael Parenti Political Archive.

Door EPO vertaalde boeken van Parenti:

Winsthonger (2016) – vertaling van Profit Pathology (2015)  nog verkrijgbaar 

Hoe de rijken de wereld regeren (2012) – The face of imperialism (2011)  nog verkrijgbaar

God en zijn demonen (2011) – God and his demons (2010)

Democratie voor de elite (2008) – Democracy for the Few (1974)

De moord op Julius Caesar (2005) – The Assassination of Julius Caesar – A People’s History of Ancient Rome (2003)

Zwarthemden en Roden (2001) – Blackshirts and Reds, Rational Fascism and the Overthrow of Communism (1997)  nog verkrijgbaar

Het Vierde Rijk of de brutale realiteit van de VS-wereldheerschappij (1995) – Against Empire (1995)

Inventing Reality (1986) werd nooit vertaald, geschreven voor het internettijdperk is het nog altijd even relevante literatuur als Manufacturing Consent. Ik heb het nog gevonden bij het platform boekwinkeltjes.nl, maar daar is het nu niet meer te verkrijgen. Je kan het ook downloaden als pdf file – of  zoeken bij AbeBooks, Alibris of eBay.