In de tweede ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen zakt het politieke centrum verder weg, bevestigt extreemrechts zijn positie en verliest PS, door zijn botte weigering om met La France Insoumise samen te gaan, belangrijke steden aan rechts en extreemrechts.

Deze gemeenteraadsverkiezingen in Frankrijk betekenen de grote doorbraak van de linkse partij La France Insoumise (LFI – ‘niet onderworpen Frankrijk’) onder leiding van Jean-Luc Mélenchon. LFI werd pas tien jaar geleden in 2016 opgericht, nam in 2018 nog nergens deel aan de lokale verkiezingen en had in 2022 voor het eerst een lijst in slechts enkele tientallen van de in totaal 34.875 Franse gemeentes. 

Bij deze gemeentelijke verkiezingen van 2026 nam LFI in alle grotere gemeenten en steden deel. De partij telt na de tweede ronde, die 22 maart plaatsvond, meer dan 1.000 gemeenteraadsleden in 400 Franse gemeenten.

LFI telt na de tweede ronde meer dan 1.000 gemeenteraadsleden in 400 Franse gemeenten

Aan de tweede ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen namen nog slechts 1.580 gemeenten deel. In alle overige 33.295 gemeenten behaalde één partij reeds een meerderheid in de eerste ronde, waardoor een tweede ronde niet langer nodig was (of werden er geen verkiezingen gehouden). 

Franse platteland gelooft niet meer in democratie

De gemeenten waar geen tweede ronde plaatsvond, zijn in hoofdzaak kleine landelijke gemeenten die reeds decennia zwaar te lijden hebben onder de ontvolking van het Franse binnenland. Meest extreem toont dit sociale drama zich in gemeenten als Rochefourchat, Aulan, Majastres en Lemènil met slechts 5 inwoners. Bijna de helft van alle Franse gemeenten heeft minder dan 500 inwoners.  

In 68 procent van al deze gemeenten zijn zelfs géén verkiezingen gehouden wegens slechts één ingediende lijst (of helemaal geen), waardoor het bestaande bestuur gewoon aanblijft. Het is dan ook niet te verwonderen dat het Franse politieke bestel op het platteland nauwelijks nog enige democratische legitimiteit heeft.

Ongeveer 45 procent van alle Fransen leeft in de 1.944 gemeenten van meer dan 10.000 inwoners. Het is daar dat de echte politieke strijd zich afspeelt tussen de politieke krachten van links, rechts en het politieke centrum. Bijna alle media-aandacht gaat echter naar de politieke strijd in de tien grootste Franse steden: Parijs, Marseille, Lyon, Toulouse, Nice, Nantes, Montpellier, Strasbourg, Bordeaux en Lille (Rijsel), die samen bijna 6 miljoen Fransen huisvesten. 

LFI verovert voor het eerst een meerderheid

Echter, slechts 57 procent van alle kiesgerechtigde Fransen (in de betrokken gemeenten) heeft de moeite genomen om aan deze tweede ronde deel te nemen. Dit is het laagste cijfer sinds 1958, het jaar dat het politieke stelsel van de Vijfde Republiek werd ingevoerd.

LFI verovert hierbij voor het eerst een meerderheid en de positie van burgemeester in de steden Saint-Denis en Roubaix, en in de kleinere steden Saint-Fons, Creil, Courneuve, Vaulx-en-Velin, Venissieux, en in de gemeente Tampon op het eiland Réunion. Daarmee krijgt Tampon voor het eerst sinds 1945 een linkse burgemeester. 

In Toulouse behaalde LFI in samenwerking met de lokale PS en EELV (de groenen) een recordscore van 47 procent, net te weinig om voor het eerst ook de leiding te nemen in de vierde grootste stad van Frankrijk. In totaal hebben acht lokale lijsten van PS en/of EELV (de groenen) zich tegen het verbod van hun partijtop in, toch verenigd met LFI voor de tweede ronde om een overwinning van rechts of extreemrechts te vermijden. In vier van de acht (Nantes, Lyon, Grenoble en Tours) is dat gelukt.  

Anti-LFI-hetze gaat onverminderd door

De grote Franse media, voor meer dan 80 procent eigendom van acht oligarchen, hielden zich de voorbije week na de eerste ronde nog enigszins in wat betreft hun hetze tegen LFI. Hun jarenlange demonisering van LFI en hun leider Jean-Luc Mélenchon kon het succes van LFI niet stoppen. 

Manuel Bompard, nationaal woordvoerder van de LFI-fractie in de nationale Assemblée, laat zich door voortdurende onderbrekingen op de nationale zenders niet verleiden tot defensieve argumenten. “LFI bestuurt nu voor het eerst twee steden met meer dan 100.000 inwoners en vier steden met meer dan 80.000 inwoners.”

LFI bestuurt nu voor het eerst twee steden met meer dan 100.000 inwoners

Woordvoerders van de PS verwijten LFI nu dat zij verantwoordelijk zouden zijn voor meerdere overwinningen van rechts door hun deelname (!) aan deze verkiezingen. Het is echter LFI dat na de eerste ronde samenwerking heeft aangeboden voor die tweede ronde – en daarbij bereid was de eerste plaats aan de PS te laten. 

De PS heeft daarentegen zelf geen enkel voorstel tot samenwerking gedaan. Het is volgens Manuel Bompard dan ook “absoluut fout om te zeggen dat LFI de andere (linkse) partijen heeft doen verliezen”.

Voorafspiegeling van 2027?

De Franse media gonzen van commentaren en debatten over wat deze verkiezingen betekenen voor de komende presidentsverkiezingen in 2027. De partij van zetelend president Macron wordt bijna overal weggevaagd. De strijd zal in 2027 gaan tussen links en rechts. Alles zal er van afhangen welke kant van het politieke spectrum zich al dan niet achter een eenheidskandidaat plaatst. 

Rechtse politici zoals ministers Bruno Retailleau en Gérald Darmanin beginnen zich uit te spreken voor steun aan de kandidatuur van Jordan Bardella van het extreemrechtse Rassemblement Nationale (RN). Aan de linkerzijde willen de PS, de EELV (groenen) en de PCF (communisten) ten allen prijze hun eigen kandidaat behouden. LFI is sinds de parlementsverkiezingen van 2024 de grootste linkse partij en groeit nog. De kans wordt dus groot dat de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in 2027 er een wordt tussen Jean-Luc Mélenchon (LFI) en Jordan Bardella (RN).

In een eerlijke politieke context biedt dat een reële mogelijkheid tot verandering. Maar PS-voorzitter Olivier Faure beweerde bijvoorbeeld zondag 22 maart opnieuw dat samenwerking met LFI onmogelijk is wegens vermeend antisemitisme. Antisemitisme is net als in België en andere Europese landen een misdrijf, dat vervolgd moet worden. Wat de PS en anderen echter nooit doen is LFI-politici voor de rechter dagen. 

2027 wordt een zeer spannend jaar voor Frankrijk

In werkelijkheid gaat het over de steun die LFI geeft aan de strijd voor zelfbeschikking van het Palestijnse volk. Dat pro-Palestijnse standpunt is echter niet de hoofdoorzaak van de weigering van de PS om samen te werken. Net als tegen Jeremy Corbyn en Zack Polanski in Groot-Brittannië wordt deze valse beschuldiging ingezet om het sociaal-economische programma van LFI tegen te houden.

Voor de Franse media speelt bovendien dat Mélenchon belooft als president het rechtse monopolie over de media te zullen doorbreken met een wet die fusies in grote mediaconcerns verbiedt. De eigenaars van deze media zien het tevens niet zitten dat LFI belastingen zal heffen op hun grote fortuinen en grote bedrijven.

Meer en meer Fransen doorzien de politieke agenda van hun media, zoals ook nu weer blijkt uit deze verkiezingen. Manuel Bompard vat het groeiende succes van LFI van de voorbije tien jaar samen met een citaat van Victor Hugo: “Niets is machtiger dan een idee waarvoor de tijd is gekomen”. 

2027 wordt een zeer spannend jaar voor Frankrijk.