Akkoord met Iran brengt vrede in de regio geen stap dichterbij

Het akkoord dat president Trump bereikte met Iran is een politieke nederlaag voor de VS. Het komt immers neer op een terugkeer naar de situatie voor de VS en Israël hun oorlog begonnen, terwijl het regime van de ayatollahs steviger in het zadel zit dan voorheen.

Met het akkoord dat vrijdag 19 juni officieel wordt ondertekend geven de VS toe dat de officiële reden om zich aan te sluiten bij de oorlog tegen Iran volledig is mislukt. Het regime in Teheran is niet gevallen en zit integendeel sterker in het zadel dan een jaar geleden.

Dit akkoord betekent in essentie een terugkeer naar de situatie voor de VS zich aansloot bij de aanvallen van Israël op Iran, met daarenboven een aantal voordelen voor Iran die het land voorheen niet had.

De Straat van Hormuz gaat opnieuw open. Iran verwijdert de mijnen die de doorgang vernauwden tot een smalle strook binnen Iraanse wateren, zodat tankers terug vrij kunnen passeren – zoals dat voorheen het geval was.

Iran wint in ruil toegang tot ongeveer 24 miljard dollar geblokkeerde financiële middelen. Die waren jarenlang bevroren door eenzijdige sancties van de VS. Bovendien blokkeren de VS niet langer de Iraanse havens langs de kust van de Indische Oceaan, waardoor het land terug ademruimte krijgt voor import en export van handelsgoederen – en voor de uitvoer van zijn petroleum en aardgas.

Iran wint in ruil toegang tot ongeveer 24 miljard dollar geblokkeerde financiële middelen

Iran belooft dat het zijn steun aan de gewapende Libanese verzetsgroep Hezbollah zal stopzetten, maar alleen onder voorwaarde dat Israël een staakt-het-vuren respecteert in Libanon. Dit onderdeel van het akkoord is voor Iran een hoofdvoorwaarde om het te respecteren. Het is net dit cruciale onderdeel van het akkoord waar het hardst aan mag getwijfeld worden.

Meerdere ministers van de regering-Netanyahu hebben al verklaard dat zij niet van plan zijn hun bezetting van het zuiden van Libanon op te geven. Het is meer dan waarschijnlijk dat tussen nu en vrijdag 19 juni, dag van de ondertekening, Israël nog volop zal doorgaan met zijn aanvalsoorlog tegen Libanon. Israël respecteert nu al het bestaande staakt-het-vuren met Libanon niet.

Dat president Trump boos zou zijn op Netanyahu mag met een zware korrel zout beoordeeld worden. Dit is pose voor de westerse publieke opinie. In werkelijkheid gaan de VS (en in hun kielzog Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk) onverminderd door met het leveren van de wapens die door Israël in Libanon, Syrië en Gaza worden ingezet.

60 dagen respijt

Een ander cruciaal element dat in dit akkoord volledig ontbreekt is de kwestie van het beweerde kernwapenprogramma van Iran. Het akkoord voorziet een periode van 30 tot 60 dagen om daarover een akkoord te bereiken. De door de VS gedode ayatollah Ali Khamenei was een principieel tegenstander van de ontwikkeling van kernwapens om theologische redenen. Zijn zoon en opvolger Mojtaba Khamenei is daarentegen voorstander van de ontwikkeling van eigen kernwapens. Hij heeft de fatwa van zijn vader tegen kernwapens niet vernieuwd.

Iran heeft tijdens de VS-aanvallen op zijn grondgebied de militaire basissen van de VS in de Golfstaten zwaar beschadigd en meerdere olie- en gasinstallaties vernietigd. De mythe van de totale bescherming die de VS boden aan deze landen werd daarmee vernietigd. Dit akkoord bevestigt deze nieuwe situatie.

Vader Ali Khamenei streefde nog naar een machtsevenwicht tussen de politieke fracties, tussen het reguliere leger en de Islamitische Revolutionaire Garde. Zijn zoon en opvolger Mojtaba Khamenei kiest resoluut de kant van de Garde. Voor de Iraanse bevolking betekent dit een verharding van de dagelijkse gedragscodes en een toename van de repressie. Met andere woorden, de aanval van de VS heeft de meest radicale organisatie in Iran nog sterker gemaakt. En of dit akkoord werkelijkheid wordt valt verder zeer te betwijfelen. Israël zal zich niet houden aan de voorwaarde om de invasie van Libanon stop te zetten.

Israël zal zich niet houden aan de voorwaarde om de invasie van Libanon stop te zetten

VS-president Trump heeft met zijn oorlogsinitiatief tegen Iran de overmacht van de VS in de Golf zwaar beschadigd. De Golfstaten vertrouwen voor hun bescherming niet langer op hun voormalige bondgenoot.

Deze afgang toont dat militaire overmacht niet langer volstaat om de wereld te domineren. De VS verliezen hun economische suprematie over de wereld. Voor de tegenstanders van het VS-imperium is dat echter niet zomaar een reden tot juichen. De VS is en blijft nog steeds met afstand de grootste militaire supermacht ter wereld. Een gefrustreerde en vernederde beer kan zeer lelijk uithalen.

Uit een recent onderzoek door een conservatieve denktank onder leiding van voormalig NAVO-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen blijkt ondertussen dat een meerderheid van de bevolking in 89 onderzochte landen de VS als het grootste gevaar voor de wereldvrede zien.

De VS beweerden dat het om democratie en vrijheid voor de Iraanse bevolking ging

De VS beweerden dat het om democratie en vrijheid voor de Iraanse bevolking ging. Daar heeft nooit iets van geklopt. In 1953 organiseerden de VS (met Groot-Brittannië) een staatsgreep tegen de Iraanse democratische regering van eerste minister Mohammad Mossadegh. Deze liberale nationalist was zo onverstandig om te denken dat de winsten van de olie en het gas in de Iraanse bodem voor zijn eigen bevolking bestemd waren.

Het regime van de sjah dat er op volgde had de faam het meest gruwelijke folterregime op aarde te zijn, in een regio waar de competitie op dat vlak al zeer intens was. De VS en hun bondgenoten hebben in de Golf tientallen jaren alle steun gegeven aan al die andere theocratische regimes, die niet moeten onderdoen voor Iran qua repressie en onderdrukking van elke vorm van democratisch protest.

De echte redenen voor de militaire aanwezigheid van de VS in de Golf zijn nog steeds dezelfde als in 1953: aardolie en aardgas. Dit akkoord met Iran zet de evidentie van VS-suprematie in de regio op de helling. Dat schept mogelijkheden voor de bevolking van de getroffen landen, maar het blijft een zeer labiele en uiterst gevaarlijke situatie die nog steeds opnieuw kan ontbranden.