De Franse media voeren een ongeziene hetze tegen de linkse partij La France Insoumise na de dood van een extreemrechts militant op 16 februari. De Belgische media nemen de teneur van die berichtgeving door de Franse media over zonder enige nuancering.
Bij gewelddadige rellen in Lyon tussen extreemrechtse bendes en antifascisten in de buurt van een conferentie van de linkse partij La France Insoumise (LFI) onder leiding van Jean-Luc Mélenchon is de 23-jarige extreemrechtse student Quentin Deranque overleden aan zijn verwondingen.
Die liep hij op tijdens de gevechten tussen beide kampen in de buurt van een faculteitszaal waar LFI-Europarlementslid Rima Hassan kwam spreken over de genocide in Gaza. Hij was daar aanwezig als lid van Némésis, een extreemrechtse, zich ‘feministisch’ noemende, neofascistische militie die regelmatig samenkomsten van LFI en andere organisaties komt provoceren.
Nog voor enig onderzoek begon naar de feiten noemden alle grote Franse media LFI, Rima Hassan en LFI-voorzitter Jean-Luc Mélenchon politiek en moreel verantwoordelijk voor de dood van de student.
Selectieve verontwaardiging
De ijver waarmee de Franse media dit incident sindsdien uitmelken met continue herhalingen (zie onder andere BFMTV en C News) is recht evenredig met de ijver die ze betoonden om de twaalf dodelijke slachtoffers van extreemrechtse militanten en van extreem politiegeweld sinds 2022 te verzwijgen, te minimaliseren of slachtoffers als ‘medeverantwoordelijk’ te veroordelen.
Yaël Braun-Pivet, voorzitter van de Franse Assemblée, verkondigde de volgende dag een minuut stilte voor Quentin Deranque, waar de LFI-fractie zich onvoorwaardelijk bij aansloot. In hun commentaar bemerkten zij wel dat Braun-Pivet de voorbije jaren een minuut stilte geweigerd had voor de twaalf dodelijke slachtoffers van extreemrechts geweld sinds 2022. Die andere slachtoffers heten onder andere Aboubakar Cissé, Emine Kara, Mehmet Sirin Aydin, Abdurrahman Kizil, Federico Martin Aramburù, Hichem Miraoui, Djamel Bendjaballah, Ismael Aali of El Hacen Diarra, geen ‘Frans’ klinkende namen.
De Belgische media nemen de selectieve teneur van de grote Franse media over zonder enige poging om zelf naar context en feiten op zoek te gaan. Zo krijg je nergens te lezen dat de politie van Lyon had geweigerd in te gaan op de voorafgaande vraag van LFI om ter plaatse te zijn.
De partij vreesde immers extreemrechtse provocaties. Bij zowat alle grote en kleine samenkomsten van lokale LFI-groepen waren er immers al rellen met extreemrechtse provocateurs, die vrij spel krijgen van de politie. Die samenkomsten zijn onderdeel van de campagne voor de komende gemeenteraadsverkiezingen in twee rondes op 15 en 22 maart.
Net zomin komt de publieke opinie in de grote media te weten dat de politie veel te laat tussenbeide kwam toen de provocaties in Lyon uit de hand liepen en tot regelrechte straatgevechten leidden. De kantoren van LFI La France in Bordeaux, Castres, Metz, Montpellier, Parijs, Rouen, Lille en Toulouse werden vervolgens gevandaliseerd door extreemrechtse activisten.
Deze hetze is al jaren bezig
De selectieve verontwaardiging in de Franse mainstreamberichtgeving dateert niet van deze recente feiten. LFI wordt reeds jaren zwaar selectief aangevallen door alle grote commerciële zenders. De openbare media doen niet veel beter. Ze staan volledig onder controle van de opeenvolgende regeringen onder president Macron. De commerciële media zijn volledig in handen van multimiljonairs (Bolloré, Arnault, Dassault, Amaury, Bouygues, Bertelsmannn …). Het voorstel voor een miljonairstaks (de Zucman-taks) krijgt bij deze zenders alleen minachtend commentaar.
Hun praatprogramma’s berichten voortdurend over vermeend antisemitisme van LFI, waarmee ze het standpunt van de partij over Israël en Gaza bedoelen. Dagelijks wordt in die oeverloze praatprogramma’s ‘gedebatteerd’ over islamisme, hoofddoeken en criminaliteit – maar alleen wanneer die wordt veroorzaakt door niet-witte Fransen of migranten. Over de antisociale maatregelen van de regering wordt uitsluitend in positieve termen gesproken.
Dat LFI elke dag kop van jut is heeft meerdere oorzaken. Eén daarvan is dat het de enige partij is die pleit voor belastingen op de grote vermogens. Maar er is meer. LFI is de enige partij die pleit voor hernationalisering van belangrijke industriële sectoren, voor meer openbaar vervoer, investeringen in openbaar onderwijs en openbare gezondheidszorg – allemaal sectoren die werden en worden geprivatiseerd door de regering ten bate van de miljonairs die tevens alle grote commerciële media bezitten.
De echte woede en frustratie van het Franse establishment is hun vaststelling dat ondanks de dagelijkse moddercampagnes LFI goed blijft scoren bij één op vier Fransen, vooral bij jongeren. Hoe groot de populariteit van LFI zou zijn in een echt objectief medialandschap kan je meten aan de opiniepeilingen over specifieke punten.
LFI-standpunten populair, LFI niet
Uit die opiniepeilingen blijkt dat een overgrote meerderheid van alle Fransen tot meer dan 70 procent voorstander is van vermogensbelastingen, investeringen in openbaar vervoer, openbare gezondheidszorg, openbaar onderwijs. Uit die peilingen blijkt ook dat heel wat Fransen niet weten dat dit punten zijn in het programma van LFI.
Wie de dagelijkse bashing van LFI door de grote media en hun mierzoete aanpak van het extreemrechtse Rassemblement National (het vroegere Front National) bekijkt, verbaast zich niet dat peilingen LFI niet gunstig gestemd zijn. Als die peilingen kloppen lijken de aanvallen op LFI overbodig, maar dat is niet het geval.
De lage populariteitscijfers van LFI hoeven ook niet te verwonderen (1). De grote peilingbureaus zijn eigendom van dezelfde miljonairs die ook de media monopoliseren. Zij weten maar al te goed dat hun cijfers volledig onbetrouwbaar zijn. Deze peilingen zijn een onderdeel van de anti-LFI-campagne. Het is de bedoeling een zo slecht mogelijke perceptie te creëren over de kansen van LFI bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 en de presidentsverkiezingen in april-mei 2027.
De volledige onbetrouwbaarheid van Franse peilingen bleek laatst bij de parlementsverkiezingen van 30 juni en 7 juli 2024. Tegen alle voorspellingen in werden die verkiezingen gewonnen door het linkse kartel Nouveau Front Populaire dat LFI verenigde met de Parti Socialiste (PS), Les Écologistes (EELV) en de Parti Communiste (PCF). Dit blok van linkse partijen werd daarmee de grootste fractie in de Assemblée.
Nog liever extreemrechts dan LFI
Het rechtse establishment vreest dat een dergelijk scenario zich ook gaat voordoen bij de komende presidentsverkiezingen in 2027. Een ‘onverwacht’ hoog cijfer voor Jean-Luc Mélenchon zou hem een plaats in de tweede ronde garanderen tegen Jordan Bardella van Rassemblement National (RN).
Na de dood van de 23-jarige Quentin Deranque is de al jarenlang doorgaande anti-LFI-hetze nog feller geworden. Tot nu ging het leidende discours over ‘het gevaar van de extremen aan beide zijden van het politieke spectrum’, waarbij LFI werd gelijkgeschakeld met het extreemrechtse RN. Die piste werd de voorbije dagen verlaten.
“Zodra er geen fascisten meer zijn zullen er geen antifascisten meer zijn, maar de dag dat er geen antifascisten meer zijn zullen er nog steeds fascisten zijn.”
Alleen ‘extreemlinks’ is nu een gevaar voor ‘de Franse maatschappij’ – alsof dat een duidelijk gedefinieerd concept zou zijn. Als je de eenzijdige versie van het Franse establishment overneemt klopt dat. In tegenstelling tot extreemrechts is LFI wel degelijk een gevaar voor het economische bestel dat de Franse elite zijn plaats aan de top garandeert.
Een dergelijk risico loopt de Franse bovenlaag van de bevolking niet met RN. Die toplaag heeft zich al verzoend met het idee van een mogelijk extreemrechtse president. Zolang de RN hun maatschappelijke status blijft garanderen kunnen zij daar vrede mee nemen. Per slot van rekening deert extreemrechtse repressie door een politiestaat hen niet.
Artikels in de Belgische, Nederlandse, Duitse en Britse media nemen deze versie van de grote Franse media ongewijzigd over en verklaren zich daarmee akkoord met de extreemrechtse toekomstvisie die in Frankrijk vorm dreigt te krijgen. Het betekent dat onze media zich hier zullen bij neerleggen zodra ook hier rechts toelaat dat extreemrechts de macht overneemt.
In de jaren 1930 deed zich al eens een gelijkaardig scenario voor. We weten hoe dat geëindigd is. De geschiedenis herhaalt zich nooit letterlijk, maar ze rijmt wel…
Notes
LFI is ‘radicaal-links’ volgens De Morgen: Radicaal-links in Frankrijk onder vuur na gewelddadige door van nationalistische student: ‘Moedigt klimaat van geweld aan’
UIterst links en uiterst rechts zijn twee gelijkwaardige tegenpolen volgens de VRT: Geweldddadige dood van Quentin (23) in Lyon zet verhoudingen tussen uiterst links en uiterst rechts op scherp
De Volkskrant: Politie pakt negen mensen op na dood nationalistische student Lyon, onder wie medewerker linkse partij
Le Soir heeft het over een ‘militant’: Mort du militant Quentin Deranque : LFI au cœur des accusations
La Libre Belgique wijst Mélenchon aan als verantwoordelijke: Oui, M. Mélenchon, les mots peuvent tuer
RTBF: Mort de Quentin Deranque en France : “Un drame quasiment inevitable”, transportable en Belgique
Frankfurter Allgemeine Zeitung: Politische Gewalt von links
BBC legt de schuld bij de ‘far-left’: Student death puts French far-left under pressure