Susan George (1934-2026): “Een andere wereld is mogelijk”

Susan George. Foto: YouTubeDiem25

FacebooktwitterFacebooktwitter
Politiek wetenschapper Susan George overleed op 14 februari 2026. Zij beperkte zich niet tot academische studies. Als geen ander wist zij het kapitalisme en zijn financiële instrumenten IMF en Wereldbank te ontmaskeren voor wat ze echt waren: een systeem dat uitbuiting van de mensheid nodig heeft om te bestaan. Haar boeken blijven essentiële lectuur.

Susan Vance Ackers groeide op in Akron, Ohio in een hoger middenklassegezin. Als enig kind stimuleerden haar ouders haar om te studeren wat ze maar wilde. Zo ontwikkelde ze haar interesse voor de Franse taal en de Franse cultuur, wat in de conservatieve staat Ohio allesbehalve een evidentie was. 

Na twee jaar Frans en filosofie aan het Smith College in Massachusetts belandde ze als jonge student in het prestigieuze Institut d’études politiques de Paris (‘Sciences Po’) en behaalde haar licentiaat filosofie (wat nu master heet) aan de Sorbonne Université en haar doctoraat in de politieke wetenschappen aan de Université de Paris.

Reeds tijdens haar studies werd ze politiek actief. In de bewegingen tegen de Franse koloniale oorlog in Algerije en de oorlog in Vietnam kreeg ze een heel andere blik op haar vaderland. “De Vietnamoorlog opende mijn ogen voor wat Amerika was: iets heel negatiefs, wat ik nooit had doorzien toen ik er nog leefde. Ik had de propaganda als vanzelfsprekend aanvaard.” In 1956 huwde ze advocaat Charles-Henry George, waarna ze besloot zich met zijn Franse familienaam kenbaar te maken. 

Wetenschapper wordt activist

In 1967 werd ze actief bij het Paris-American Committee to Stop War dat vier jaar later door de Franse overheid werd verboden en ontbonden. In 1973 werkte ze samen met collega’s in de VS om het Transnational Institute (TNI) op te richten. Het TNI heeft zijn hoofdzetel in Amsterdam, publiceert studies over armoede, sociale rechtvaardigheid, democratie en duurzame economie en organiseert seminaries over deze thema’s. Susan George was er tot aan haar dood voorzitter en ere-voorzitter van.

In 1974 nam Susan George deel aan de World Food Conference, die door de VN-organisatie voor voedsel en landbouw (FAO) werd georganiseerd na de verwoestende hongersnood in Bangladesh, die naar schatting 1,5 miljoen slachtoffers eiste. Daar gaf toenmalige VS-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger een protserige toespraak dat binnen tien jaar geen kind nog naar bed zou gaan met honger.

Susan George kwam geschokt terug. De hele Conferentie werd gedomineerd door woordvoerders van de agro-industrie. “Niemand met macht hield daar rekening met de echte oorzaken van honger – macht en controle in de verkeerde handen”. Het zette haar aan tot het schrijven van haar eerste boek How the Other Half Dies: The Real Reasons for World Hunger (1976). 

De wereld produceert genoeg voedsel voor de hele mensheid. Armen zijn echter te arm om het te kopen. Hun akkers worden meer en meer ingepalmd door de agribusiness die gewassen exporteert voor uitsluitend Westerse klanten in plaats van voor de lokale bevolking. Haar eerste boek werd de inspiratiebron voor een nieuwe generatie studenten en sociale activisten.

Vanaf dat eerste boek werd ze een van de belangrijkste woordvoerders van de strijd voor sociale rechtvaardigheid, tegen de financiële instellingen die armoede en uitbuiting in stand houden, tegen de agribusiness en tegen de wapenindustrie die samen het Zuiden arm maken en houden. Dat doen ze trouwens ook met de onderklasse in het Noorden, het ‘Zuiden’ van het Noorden.

Nog steeds relevante boeken. Eigen foto

Zij was in 1998 tevens medeoprichter van de Association pour la taxation des transactions financières et pour l’action citoyenne (ATTAC) samen met figuren als Ignacio Ramonet. ATTAC stelde zich als hoofddoel de invoering van de Tobin-taks, een wereldwijde belasting op alle internationale financiële transacties. Meer in het algemeen ijvert ATTAC voor eerlijke fiscaliteit, die niet langer de grote vermogens en bedrijven bedient. ATTAC heeft afdelingen in veertig landen. In Vlaanderen was Eric Goeman jarenlang woordvoerder. 

Als geen ander kon zij haar academische studies omzetten in voor de leek vatbare taal. Terwijl mainstream Westerse economen tot vandaag armoede in het zuidelijk halfrond wegzetten als een gevolg van overbevolking, achterlijke landbouwtechnieken en endemische hongersnoden, legde zij haarfijn uit dat honger geen onvermijdelijk fenomeen was maar een politieke keuze.

“Armen zijn niet ‘onderontwikkeld’, ze zijn overuitgebuit”

Later schreef ze ook meer en meer over de schuldencrisis van de arme landen. Haar The Debt Boomerang – How Third World Debt harms us all (1992) is nog altijd het belangrijkste boek voor wie het neoliberalisme wil ontmaskeren voor wat het echt is. 

IMF en Wereldbank willen niet dat de draaimolen van opeenvolgende renteverhogingen en schuldherschikkingen ooit stopt. Die permanent in stand gehouden schuldenberg is veel te lucratief om er mee op te houden. Het gevolg is bekend. Landen hakken hun regenwouden om voor de afbetaling van hun schulden. Boeren schakelen over op cocateelt en andere drugs als enig nog beschikbare bron van inkomen.

Een andere wereld is mogelijk

George was een meedogenloze criticus van de Davos-klasse. Zij was een vaste spreker op de World Social Fora. Van haar komt de uitspraak “Een andere wereld is mogelijk”. Zij was tegelijk grondig wetenschapper tijdens academische seminaries als motiverend spreker tijdens acties en betogingen. 

Bovendien had ze gezond talent voor humor en satire. Haar boek The Lugano Report – On Preserving Capitlism in the Twenty-First Century (1999 – vertaald in 2005) vertelt een fictief verhaal van tien experten die in het Zwitserse Lugano samenkomen om het kapitalisme te redden.

Susan George tijdens een lezing in Brussel op de conferentie EU in crisis: analysis, resistance and alternatives to corporate Europe (5-6 mei 2012). Foto: Corporate Europe Observatory (CEO)

Hun oplossing is  supereenvoudig: er zijn teveel mensen op aarde, alle overbodige mensen moeten dan maar sterven. Dat doen ze best niet zoals de nazi’s, want dat is wat te openlijk. Dat lokt alleen maar protest uit. Beter is hen elke toegang tot gezondheidszorg, proper water en voedsel te ontzeggen. Dat doen we meest efficiënt door de volledige privatisering van de landbouw en van alle openbare diensten, door oorlogen, hongersnoden en epidemiën. Klinkt bekend.

Haar laatste boek was Shadow Sovereigns: How Globale Corporations Are Seizing Power (2015) waarin ze de toenemende macht van multinationals dissecteert met zijn vernietigende impact op onze democratie.

“Mijn vier zo geliefde kleinkinderen geven me de daadkracht om (met mijn activisme) door te gaan”

Susan George laat 12 boeken na die in elke boekenkast thuishoren van wie wil weten wat het kapitalisme en het neoliberalisme echt is, niet de versie die politici en mainstream media dagelijks promoten. Slechts twee daarvan werden vertaald in het Nederlands, Een andere wereld is mogelijk (2003) en Het Lugano Rapport (2005).

De laatste jaren leefde ze na het overlijden van haar man in 2002 teruggetrokken met haar drie kinderen en vier kleinkinderen. Die waren haar grootste inspiratie om actief te blijven.

“Ofwel bereiken we samen een nieuw niveau van emancipatie en doen we dat op een manier die de aarde bewaart, ofwel laten we onze kinderen de slechtste toekomst die het kapitalisme hen kan opleggen. Ik ben me zeer bewust van de huidige uiterst onzekere situatie, mijn vier zo geliefde kleinkinderen geven me de daadkracht om (met mijn activisme) door te gaan.”

Artikel oorspronkelijk verschenen in DeWereldMorgen.be.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *