De Britse Green Party heeft met een openlijk links ecosocialistisch programma en tegen alle peilingen in de tussentijdse verkiezing in Manchester gewonnen met 40,7 procent. Hannah Spencer haalde het ondanks een vulgaire moddercampagne door Labour en de mainstream media. Deze overwinning is een belangrijke les voor alle Europese groene partijen.
In haar overwinningstoespraak bevestigde Hannah Spencer, kandidaat voor de Green Party of England and Wales in het kiesdistrict Gorton and Denton in Manchester, waar ze voor staat: een politiek project dat de strijd voor het klimaat als één geheel ziet met de sociale strijd en de strijd voor het Palestijnse zelfbeschikkingsrecht.
Ze behaalde 14.980 stemmen. Met 40,7 procent van de uitgebrachte stemmen behaalde ze 12 procent meer dan de peilingen hadden voorspeld. Alle peilingen voorspelden immers een nek-aan-nek race tussen Reform, de Green Party en Labour, met elk ongeveer 28 procent van de stemmen.
Britse peilingen door de grote mediabedrijven zijn altijd al uiterst onbetrouwbaar geweest en fungeren eerder als een instrument van electorale campagne. Ze hebben de bedoeling een perceptie te creëren van ‘nuttig’ stemmen. Dat is spectaculair mislukt.
Labour behaalde nog 25,4 procent, een halvering van de 50,8 procent stemmen die de partij in het kiesdistrict nog behaalde in 2024, amper twee jaar geleden. Matt Goodwin, kandidaat van de extreemrechtse Reform Party van Nigel Farage behaalde overigens 28,7 procent, juist een verdubbeling van stemmen sinds de vorige nationale verkiezingen in 2024.
Partijvoorzitter Zack Polanski wees erop, kort nadat de overwinning bekend raakte, hoe baanbrekend dit resultaat is. Hannah Spencer wordt het vijfde lid van het Britse Lagerhuis voor de groenen en de eerste groene volksvertegenwoordiger in het noorden van Engeland [1].
Het is tevens de eerste maal dat de groenen een tussentijdse verkiezing winnen [2]. Deze tussentijdse verkiezingen worden altijd gezien als een graadmeter van de populariteit van de nationale regering.
Deze nederlaag is een zoveelste zware slag voor de Labour-regering. In de nationale peilingen krijgt eerste minister Keir Starmer nog het vertrouwen van 28 procent van de kiezers (met peilingen waarvan dus bekend is dat ze zetelende regeringen en de grote partijen altijd bevoordelen). Zijn regering heeft gebroken met alle tien beloften van de verkiezingscampagne in 2024 en zet de neoliberale sociale inleveringen van de Conservatieve regeringen onverminderd verder.
De nationale leiding van Labour heeft de grote middelen ingezet om alsnog de zetel in Manchester te behouden. Zo deden eerste minister Keir Starmer en meerdere ministers persoonlijk mee aan de deur-aan-deur-campagne van hun kandidaat.
Maar de partij deed meer dan dat. In de week voor de verkiezingen kregen alle kiezers in het district Gorton and Denton een pamflet in de bus van een organisatie die zich Tactical Choice noemt. Maar die ‘organisatie’ bestaat niet,
Daarnaast verspreidde de partij een tabel die 28 procent voorspelde voor Labour en Reform, waarop de Green Party niet werd getoond, met als boodschap ‘Reform or Labour’.
Ook alle grote Britse media deden hun werk. Net zoals ze met Jeremy Corbyn hebben gedaan, werd partijvoorzitter Zack Polanski neergezet als een fanatieke antisemiet.
De tabloid Daily Mail excelleerde in wat ze altijd al doet: vulgair liegen over alles wat de status quo bedreigt. De Groenen zouden alle illegale migranten een volledig loon en een huis geven, zonder verplichting om te werken. Dit bovenop beweerde plannen om pornografie niet langer strafbaar te maken en alle hard drugs te legaliseren.
De partijvoorzitter die de Vlaamse groenen binnenkort gaan verkiezen doet er goed aan het programma van de Green Party grondig te lezen
Nieuw nationaal parlementslid Hannah Spencer vertegenwoordigt alles wat het politieke, economische en media-establishment in Londen haat. Ze is een arbeidster, werkte tot voor enkele weken nog als loodgieter en pleisterwerker. Tijdens haar overwinningstoespraak excuseerde ze zich bij de klanten wiens afspraken ze moet afzeggen.
Bovendien spreekt ze met een zwaar noordelijk accent. Haar profiel van gewone werkende Brit vloekt met de deftige zeden van de elite in Londen. In de week voor de verkiezingen is Jeremy Corbyn ook naar Manchester gekomen om zich achter haar kandidatuur te scharen.
Historisch breekpunt in het Britse kiessysteem
Reeds voor deze groene overwinning verklaarde Corbyn dat hij wil samenwerken met de Green Party. Hij heeft bij de verkiezing van het nationaal bestuur van zijn nog naamloze YourParty 14 van de 24 zetels behaald. Zijn tegenstander Zarah Sultana behaalde er 7 met nog 3 onafhankelijke bestuursleden.
Als de interne vete tussen Corbyn en Sultana voor het leiderschap hiermee kan beëindigd worden, kan de negatieve episode afgesloten worden waarmee YourParty na een spectaculaire start dreigde in te storten door deze interne spanningen.
De kans neemt na deze overwinning toe dat bij de volgende verkiezingen geen van de oude machtspartijen nog een parlementaire meerderheid behaalt. De huidige regering heeft een meerderheid in het parlement met slechts 36 procent van de stemmen.
De groenen waren in 2024 tweede in 127 kiesdistricten. De overwinning in Manchester breekt het kiessysteem open. De boodschap voor de Britse kiezer is immers dat je ook ‘nuttig’ kan stemmen voor een derde partij met kans op overwinning.
De Europese groenen doen er goed aan het programma van de Green Party grondig te bestuderen. Dat geldt ook voor de nieuwe partijvoorzitter die de Vlaamse groenen binnenkort gaan verkiezen.
Notes:
- Hier wordt de Britse regio Engeland bedoeld, die dikwijls verkeerd wordt gebruikt als naam voor heel Groot-Brittannië.
- In het Britse systeem van één verkozene per kiesdistrict met relatieve meerderheid van stemmen is er geen automatische plaatsvervanger. Een parlementslid dat vertrekt – in dit geval nam het zetelend Labour-parlementslid ontslag om gezondheidsredenen – moet vervangen worden door een nieuwe verkiezing in het betrokken kiesdistrict.