Een uitgebreid wereldwijd onderzoek in 98 landen toont dat de overgrote meerderheid onder tienduizenden ondervraagde mensen de VS als de grootste bedreiging voor de wereldvrede beschouwt. Tegelijkertijd geven steeds meer mensen aan dat ze meer vertrouwen hebben in China dan in de VS.  De populariteit van China is vooral in het Zuiden van de wereld drastisch gestegen, terwijl het vertrouwen in de VS daar is gekelderd.

Dit zijn de onderzoeksresultaten van de Democracy Perception Index 2026, een jaarlijks onderzoek door de organisatie Alliance of Democracies. Ze werd opgericht door voormalig NAVO-secretaris-generaal en voormalig Noors liberaal eerste minister Anders Fogh Rasmussen.

De Alliance wordt gefinancierd door een hele rits Europese overheidsinstanties, door grote bedrijven in de VS en door met de regering in de VS samenwerkende organisaties, onder meer Palantir, Microsoft, het European Endowment for Democracy, het rechtse Atlas Network, het door de VS-overheid gefinancierde Freedom House en de Taiwan Foundation for Democracy.

Ondanks deze banden met het politieke en economische establishment in de EU en de VS kwam het onderzoek Democracy Perception Index 2026 van de Alliance tot een aantal conclusies die oorlogshaviken en nostalgici van de Koude Oorlog in de EU en de VS niet zal bevallen.

Grondig onderzoek met gerichte vragen

Voor zijn onderzoek sprak de Alliance 23.968 mensen in 84 landen. Zij kregen de vraag welk land zij beschouwen als “de grootste bedreiging voor de wereld”. De meeste mensen in 65 van de 84 landen wezen daarvoor naar de VS. Slechts 10 voornamelijk Europese landen zien het gevaar eerder komen van Rusland. Zeven landen in West-Azië en Noord-Afrika wijzen dan weer naar Israël. In Israël zelf beschouwen de ondervraagden Iran als hoofdverdachte en voor de Japanners is dat China.

Een volgende vraag ging over de aanwezigheid van “militaire basissen van de VS in uw land”. Een meerderheid van de ondervraagden in 86 van de 98 onderzochte landen vindt dat die basissen weg moeten. Slechts in vier van de 97 onderzochte landen is een grote meerderheid voorstander van VS-militairen op hun grondgebied: Polen, Puerto Rico en Zuid-Korea.

Voor Puerto Rico is dat enigszins verbazend, want er leeft zeer grote sympathie voor onafhankelijkheid van de VS. Puerto Rico is geen land maar een VS-kolonie, burgers hebben er geen stemrecht in de verkiezingen. Het pro-VS-resultaat daar zegt dus meer iets over de selectie die de onderzoekers maakten voor hun interviews.

Volgens ditzelfde onderzoek heeft het politieke bestel in de VS een slecht democratisch imago in 74 procent van de daarover 83 onderzochte landen. De VS waren slechts dominant populair in enkele landen, zoals Israël, de Dominicaanse Republiek, Georgië en Nigeria.  Nog verrassender volgens deze onderzoekers is dat de VS door een meerderheid in EU-landen, toch hun grootste bondgenoten, niet geliefd wordt, net als in landen in West-Azië, Noord-Afrika en de regio Azië-Stille Oceaan.

Eveneens onverwacht, volgens de onderzoekers blijkt uit het onderzoek dat China wereldwijd steeds populairder wordt. Dat geldt voor de meeste mensen in 63 van de onderzochte landen. Vooral in het globale Zuiden verkiest een meerderheid China boven de VS.

Verder stelt het onderzoek (dat doorging van 19 maart tot 21 april tijdens de eerste fase van de oorlog) ook vragen over de oorlog in Iran. In 41 van de 98 onderzochte landen staat de meerderheid achter Iran, in 28 andere landen kiest de meerderheid de kant van de VS en Israël (in de overige 29 landen zijn die meningen ongeveer gelijk verdeeld).

Daarnaast vroegen de onderzoekers waar de mensen staan tegenover Palestina en Israël. In 51 van de 98 landen staat de meerderheid achter Palestina. Slechts in 17 landen gaat de voorkeur naar Israël. Meeste steun geniet Israël in Oekraïne, in de VS, de Dominicaanse Republiek, Georgië en Panama.

Twee concepten van ‘democratie’

Een andere vraag in de enquête ging over de toekomstperspectieven van de mensen, de verwachting dat hun land al dan niet “de goede kant op gaat”. Het land met het hoogste optimisme is China. De laagste scores vindt men in Frankrijk, Puerto Rico, Libanon, Duitsland en Nigeria.

Dat een rechtse, neoliberale denktank tot dergelijke vaststellingen komt geeft de resultaten veel meer geloofwaardigheid dan wanneer dit onderzoek zou zijn geleid door een progressieve onderzoeksinstelling die negatief staat tegenover imperialisme en kapitalisme.

Zonder dat expliciet te vermelden staat het onderzoek voor een bepaald concept van democratie dat als vanzelfsprekend wordt gezien. In die visie op democratie genieten burgers alle liberale rechten van vrijheid van meningsuiting, van vereniging, van politieke organisatie. Lijnrecht daartegenover staat de opvatting van ‘democratie’ in het Zuiden en in China.  Daar ziet men ‘democratie’ als de mate waarin een overheid erin slaagt zijn bevolking een zekere mate van welvaart, sociale zekerheid, openbare diensten en dergelijke te garanderen. In die visie op democratie gaat het ook over sociale rechten.

De westerse definitie van democratie laat mensen meer en meer aan hun lot over. Met andere woorden, het resultaat van dit onderzoek is alleen verbazend als je uitgaat van de vanzelfsprekendheid dat het vrije Westen het alleenrecht heeft om te bepalen wat democratie en vrede is.

Heel wat van de landen die de VS beschouwen als het grootste gevaar voor de wereldvrede zijn niet bepaald bakens van liberale democratie. Maar, dat is de VS evenmin, meer nog, de VS, de EU en de NAVO hebben altijd steun gegeven (en blijven dat doen) aan antidemocratische regimes, zolang die maar de westerse economische belangen dienen. En in de EU en de VS voelen meer en meer mensen zich niet meer vertegenwoordigd door hun politici en staan ze op economisch vlak helemaal machteloos.

De kloof tussen het beleid van onze regeringen en wat de mensen echt willen, op sociaal en economisch vlak net als op geopolitiek vlak, over oorlog en vrede, is in veertig jaar nooit zo groot geweest als nu. De rechtse denktank Alliance of Democracies stelt dat het de verkeerde kant opgaat met democratie in de wereld. Met democratie bedoelen zij een politiek bestel waar alleen liberale rechten wel gelden, maar waar sociale en economische rechten niet bestaan. Meer en meer mensen kiezen voor dat andere concept van democratie, dat van een overheid die sociale rechten wel garandeert.

Dit is een samenvatting met eigen commentaar van de analyse door Geopolitical Economy.